Strefa relaksu i ciszy w szkole krok po kroku

Coraz więcej szkół decyduje się więc na tworzenie stref relaksu, stref ciszy i miejsc do wyciszenia, w których uczeń może na chwilę odpocząć od hałasu, intensywnej pracy i nadmiaru bodźców.Badania dotyczące wpływu hałasu na dzieci wskazują, że nadmierny hałas może negatywnie wpływać m.in. na rozumienie mowy, pamięć roboczą, czytanie i inne procesy poznawcze. Przegląd badań opublikowany w 2024 roku obejmujący 26 badań dotyczących dzieci w wieku szkolnym wskazuje szczególnie na negatywny wpływ hałasu mowy na werbalną pamięć roboczą oraz hałasu środowiskowego na wyniki związane z nauką.Podobne wnioski płyną z wcześniejszych badań. Przegląd opublikowany w PubMed wskazuje, że zarówno krótkotrwała ekspozycja na hałas, jak i przewlekły hałas w środowisku szkolnym mogą utrudniać m.in. percepcję mowy, rozumienie ze słuchu, czytanie i wykonywanie zadań wymagających koncentracji.

Strefa ciszy, strefa relaksu czy kącik wyciszenia?

Te określenia są często stosowane zamiennie, ale warto rozróżnić ich funkcje.

Strefa ciszy w szkole powinna przede wszystkim ograniczać liczbę bodźców i umożliwiać spokojną pracę lub odpoczynek.

Strefa relaksu może być bardziej otwarta i służyć odpoczynkowi, czytaniu, rozmowie czy spokojnej aktywności.

Kącik wyciszenia to zazwyczaj mniejsza przestrzeń, z której uczeń może skorzystać wtedy, gdy potrzebuje chwili spokoju.

W praktyce jedna przestrzeń może łączyć wszystkie te funkcje. Najważniejsze jest jednak, aby od początku określić, do czego ma służyć dana strefa i jak uczniowie będą z niej korzystać.

Jak zaaranżować strefę relaksu w szkole w 4 podstawowych krokach.

Krok 1. Znajdź odpowiednie miejsce

Nie każda szkoła dysponuje wolnym pomieszczeniem, które można przeznaczyć na pokój relaksu dla uczniów. Na szczęście nie jest to konieczne.

Strefę ciszy można zorganizować:

na części szkolnego korytarza,
w bibliotece,
w świetlicy,
przy szkolnej czytelni,
w przestrzeni między salami,
w większej sali lekcyjnej,
w wydzielonej części holu,
w osobnym, niewielkim pomieszczeniu.

Jeżeli nie jest możliwe zorganizowanie osobnej przestrzeni, warto zastosować meble i elementy wydzielające przestrzeń, które wizualnie i funkcjonalnie oddzielą strefę relaksu od pozostałej części szkoły.

To ważne, ponieważ dobra aranżacja przestrzeni szkolnej nie polega wyłącznie na ustawieniu kilku wygodnych foteli. Liczy się również sposób organizacji całego środowiska.

Badania dotyczące środowiska edukacyjnego pokazują, że na funkcjonowanie uczniów wpływają różne czynniki środowiskowe, a nie pojedynczy element wyposażenia. Przegląd badań dotyczących warunków środowiskowych w szkołach wskazuje na znaczenie m.in. komfortu środowiskowego dla procesu uczenia się.

Krok 2. Wyraźnie oddziel strefę ciszy od reszty szkoły

Uczeń powinien od razu wiedzieć, że znajduje się w miejscu przeznaczonym do spokojnego odpoczynku.

Nie oznacza to jednak konieczności budowania ścian.

Do wydzielenia strefy relaksu w szkole można wykorzystać:

wysokie lub modułowe siedziska,
miękkie meble,
pufy,
elementy tapicerowane,
przegrody,
modułowe zestawy siedzisk,
zamknięte lub półotwarte konstrukcje akustyczne.

Dobrym rozwiązaniem jest stworzenie wizualnej granicy pomiędzy strefą odpoczynku a przestrzenią komunikacyjną.

W tym miejscu dobrze sprawdzą się modułowe meble FUN NaluConcept. Różne kształty siedzisk pozwalają tworzyć indywidualne układy dopasowane do wielkości pomieszczenia. Można stworzyć zarówno niewielki kącik dla jednej osoby, jak i większą strefę przeznaczoną do wspólnego odpoczynku lub czytania.

Krok 3. Zadbaj o ograniczenie hałasu w wyznaczonej strefie

Miękkie wyposażenie, tapicerowane meble czy materiały dźwiękochłonne mogą pomóc ograniczyć pogłos i poprawić komfort akustyczny przestrzeni. W takim miejscu warto rozważyć ustawienie parawanów akustycznych lub specjalnych siedzisk wyciszających. Szczególnie interesującym rozwiązaniem mogą być mobilne domki akustyczne, których wyposażenie łatwo dopasować do potrzeb a specjalnie zamontowane kółka pozwalają na łatwa zmianę miejsca takiego domku. Wyciszone wnętrze przeznaczone jest dla uczniów ze specjalnymi potrzebami a kompaktowy gabaryt pozwoli na umieszczenie takiego domku w wielu przestrzeniach, nawet w tych małych.

Krok 4. Ogranicz liczbę bodźców

Jednym z najczęstszych błędów przy projektowaniu strefy relaksu dla uczniów jest stworzenie bardzo kolorowej, dekoracyjnej przestrzeni, która zamiast uspokajać — dostarcza kolejnych bodźców.

Strefa wyciszenia powinna być wizualnie uporządkowana.

Dobrym rozwiązaniem jest zastosowanie:

2–4 dominujących kolorów,
prostych form,
ograniczonej liczby dekoracji,
uporządkowanego wyposażenia,
miękkich materiałów,
delikatnego oświetlenia,
naturalnych akcentów.

Nie oznacza to, że przestrzeń musi być całkowicie pozbawiona kolorów. Kolor może pomóc w oznaczeniu funkcji poszczególnych miejsc, ale warto unikać przypadkowego mieszania wielu barw.

W przypadku mebli szkolnych do strefy relaksu dobrze sprawdzają się rozwiązania modułowe, ponieważ pozwalają zmieniać układ przestrzeni bez konieczności przeprowadzania kosztownego remontu.

Strefa relaksu i wyciszenia powinna być ogólnodostępna jako neutralna przestrzeń, do której każdy uczeń może udać się wtedy, gdy potrzebuje odpoczynku, spokojnej pracy lub ograniczenia liczby bodźców.

To szczególnie istotne w kontekście tworzenia szkoły przyjaznej różnym potrzebom uczniów. UNESCO podkreśla znaczenie bezpiecznego, inkluzywnego i wspierającego środowiska szkolnego dla dobrostanu uczniów.

Oto lista produktów stworzonych specjalnie z myślą o dobrostanie dzieci w szkołach. Dzięki tej liście aranżacja stref ciszy i reklsu w szkołach stanie się jeszcze łatwiejsza.

1. Domek akustyczny – gdy potrzebujesz wyraźnego wydzielenia przestrzeni

Domek akustyczny NaluConcept może pełnić funkcję niewielkiej, wydzielonej strefy ciszy.

Wersja zamknięta została zaprojektowana jako mobilna przestrzeń do wyciszenia, regeneracji sensorycznej, indywidualnej pracy i kameralnych rozmów. Wyposażenie może obejmować m.in. tapicerowane siedziska, stolik, oświetlenie LED, wentylację oraz gniazda zasilające i porty USB.

Domek akustyczny do strefy ciszy – NaluConcept

2. Kolekcja FUN – do elastycznej aranżacji

Modułowe siedziska i kanapy FUN pozwalają tworzyć różne układy przestrzenne. Można zestawiać je w większe konfiguracje albo wykorzystywać pojedyncze moduły jako niezależne miejsca do siedzenia.

To dobre rozwiązanie do:

biblioteki szkolnej,
świetlicy,
korytarza,
przestrzeni wspólnej,
strefy czytania,
szkolnego kącika relaksu.

3. Pufy i siedziska – do małych stref odpoczynku

W mniejszych przestrzeniach sprawdzą się pojedyncze pufy i siedziska dla dzieci, które można łatwo przestawiać w zależności od potrzeb.

Mogą tworzyć niewielki kącik relaksu w szkole, miejsce do czytania lub dodatkowe miejsca siedzące w bibliotece.

4. Kształtki i miękkie elementy – do przestrzeni wielofunkcyjnych

Jeżeli strefa relaksu ma również służyć młodszym dzieciom, można połączyć siedziska z miękkimi elementami i kształtkami piankowymi.

Takie rozwiązanie pozwala stworzyć przestrzeń, która łączy odpoczynek, swobodną aktywność i zabawę ruchową.

Strefa relaksu w szkole nie musi być duża

Jednym z najważniejszych założeń przy projektowaniu strefy ciszy w szkole jest dopasowanie rozwiązania do realnych możliwości placówki.

Nie każda szkoła może przeznaczyć osobne pomieszczenie na pokój relaksu. Nie oznacza to jednak, że nie można stworzyć miejsca odpowiadającego podobnej potrzebie.

Czasami wystarczy fragment biblioteki, część świetlicy albo niewykorzystany fragment korytarza.

Kluczowe jest stworzenie czytelnej funkcjonalnie przestrzeni, która różni się od pozostałej części szkoły poziomem bodźców, sposobem użytkowania i wyposażeniem.

Co mówią badania o projektowaniu przestrzeni szkolnej?

Badania nie dają jednej uniwersalnej recepty na idealną strefę relaksu dla dzieci. Pokazują jednak, że środowisko, w którym uczniowie uczą się i odpoczywają, ma znaczenie.

Przegląd badań dotyczących wpływu środowiska szkolnego na zdrowie wskazuje, że środowisko szkoły może wpływać na zdrowie i funkcjonowanie uczniów, choć jakość dowodów różni się w zależności od analizowanego czynnika.

Dobra strefa relaksu powinna dawać uczniowi wybór: usiąść, poczytać, porozmawiać, popracować albo po prostu na chwilę odpocząć od szkolnego zgiełku.

Strefa relaksu w szkole – najważniejsze zasady

Jeżeli planujesz stworzyć strefę relaksu, strefę ciszy lub kącik wyciszenia w szkole, zacznij od kilku podstawowych zasad:

1. Określ funkcję przestrzeni.
Czy ma służyć głównie odpoczynkowi, wyciszeniu, czytaniu czy również indywidualnej pracy?

2. Wybierz odpowiednie miejsce.
Im mniej hałasu i ruchu w bezpośrednim sąsiedztwie, tym łatwiej stworzyć komfortową przestrzeń.

3. Ogranicz bodźce.
Nie przeładowuj strefy kolorami, dekoracjami i wyposażeniem.

4. Zadbaj o akustykę.
Ogranicz pogłos i — jeśli jest taka możliwość — zastosuj rozwiązania pozwalające lepiej oddzielić strefę od hałaśliwego otoczenia.

5. Zapewnij różne rodzaje miejsc do siedzenia.
Nie każdy uczeń będzie korzystał z przestrzeni w taki sam sposób.

6. Wprowadź elementy natury.
Rośliny, drewno i dostęp do naturalnego światła mogą być wartościowym uzupełnieniem aranżacji.

7. Pozwól uczniom korzystać ze strefy dobrowolnie.
Strefa relaksu powinna być miejscem odpoczynku, a nie karą.

8. Wybierz trwałe i łatwe w utrzymaniu wyposażenie.
W szkołach meble są intensywnie użytkowane, dlatego ważna jest ich trwałość, bezpieczeństwo oraz możliwość łatwego czyszczenia.

To ważna wskazówka: dobra przestrzeń szkolna powinna wspierać nie tylko naukę, ale również odpoczynek, relacje i poczucie bezpieczeństwa.

Źródła i badania

World Health Organization – Noise – informacje dotyczące wpływu hałasu na zdrowie, funkcjonowanie i warunki nauki.
Gheller et al. (2024), The Effects of Noise on Children’s Cognitive Performance: A Systematic Review – przegląd 26 badań dotyczących wpływu hałasu na funkcje poznawcze dzieci.
Klatte et al. – Does noise affect learning? – przegląd badań dotyczących wpływu hałasu na funkcjonowanie poznawcze dzieci.
Ly & Vella-Brodrick (2024), Effects of School-led Greenspace Interventions on Mental, Physical and Social Wellbeing in Children and Adolescents – systematyczny przegląd 19 badań dotyczących zieleni i dobrostanu dzieci.
Vella-Brodrick & Gilowska (2022), Effects of Nature on Cognitive Functioning in School Children and Adolescents – przegląd badań dotyczących wpływu kontaktu z naturą na funkcje poznawcze.
Ragni et al. (2018), Green Breaks – badania dotyczące wpływu kontaktu z naturalnym środowiskiem podczas przerw na uwagę i koncentrację uczniów.
Classroom Climate and Children’s Academic and Psychological Wellbeing (2020) – metaanaliza 61 badań i 73 824 uczestników dotycząca klimatu klasy i dobrostanu uczniów.
Influence of environmental conditions on students' learning processes (2023) – systematyczny przegląd 71 badań dotyczących warunków środowiskowych w szkołach.
UNESCO – Integrating health and well-being into education policy and planning (2025) – wytyczne dotyczące uwzględniania zdrowia i dobrostanu w planowaniu edukacji.
:::

Strefa relaksu w szkole krok po kroku